Trong động cơ xăng, bộ chế hòa khí giữ vai trò then chốt trong việc pha trộn nhiên liệu và không khí để đảm bảo hiệu suất vận hành. Trong đó, hệ thống làm đậm giúp bổ sung thêm nhiên liệu khi cần công suất cao, góp phần tối ưu hóa khả năng bốc và uy lực của xe. Hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý và cách khắc phục sự cố của hệ thống này là bước đầu tiên để bảo dưỡng, sửa chữa đúng cách và duy trì độ bền cho động cơ.
Khái quát chung
Hệ thống cung cấp nhiên liệu trong động cơ xăng sử dụng Bộ chế hòa khí được sử dụng rất phổ biến hiện nay. Để động cơ làm việc ổn định và phát huy công suất tối đa thì Bộ chế hòa khí đóng vai trò rất quan trọng.
Như chúng ta đã biết đối với Bộ chế hòa khí đơn giản trong thực tế không sử dụng được vì ở chế độ khởi động và chế độ không tải nó cung cấp khí hỗn hợp có thành phần khí hỗn hợp α rất lớn (hỗn hợp quá loãng) nên động cơ không thể khởi động và chạy chậm được. Còn ở chế độ có tải thì nó lại cung cấp khí hỗn hợp có thành phần khí hỗn hợp α nhỏ (hỗn hợp đậm đặc) do vậy động cơ tiêu hao rất nhiều nhiên liệu mà không phát ra được công suất cực đại.
Do vậy để động cơ dễ khởi động và làm việc ổn định ở các chế độ làm việc, đồng thời đảm bảo phát ra công suất cực đại thì Bộ chế hòa khí phải có một số hệ thống và cơ cấu phụ như:
+ Cơ cấu khởi động.
+ Hệ thống phun chính
+ Hệ thống không tải.
+ Hệ thống làm đậm.
+ Hệ thống bơm tăng tốc…
Bộ chế hòa khí trên ô tô
Sau đây ta đi vào nghiên cứu cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống làm đậm trong bộ chế hòa khí được sử dụng trong các động cơ hiện nay.
Cấu tạo và nguyên lý làm việc của Hệ thống làm đậm trong Bộ chế hòa khí
Hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí
Nhiệm vụ
Hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí trong Bộ chế hòa khí có nhiệm vụ cung cấp thêm một lượng nhiên liệu vào họng khuếch tán của bộ chế hòa khí khi động cơ chạy ở chế độ toàn tải (85 ÷ 100%) tải, đảm bảo cho động cơ phát ra công suất tối đa.
Sơ đồ Cấu tạo
Sơ đồ Hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí.
Cấu tạo Hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí gồm:
- Zíclơ chính
- Hệ thống tay đòn
- Zíclơ làm đậm
- Vòi phun chính
- Họng khuếch tán
- Bướm gió .
- Bướm ga
- Van kim
- Lò xo van
- Phao xăng
- Buồng phao
- Kim 3 cạnh
Nguyên lý làm việc
Khi bướm ga ở vị trí mở nhỏ (độ mở của bướm ga < 85%). Lúc này hệ thống tay đòn (2) chưa tác động vào van kim (8) do còn khoảng cách (A), dưới tác dụng của lực lò xo van (9) đẩy van kim (8) đóng kín ziclơ làm đậm (3). Lúc này hệ thống làm đậm chưa làm việc mà chỉ có Hệ thống phun chính làm việc. Xăng được hút từ buồng phao qua zíclơ chính (1), ra đường vòi phun chính (4), phun vào họng khuếch tán rồi hòa trộn với không khí sạch đi vào từ Bầu lọc không khí, tạo thành khí hỗn hợp đi vào đường ống nạp cung cấp cho động cơ làm việc.
Khi bướm ga mở lớn (độ mở của bướm ga từ 85 ÷ 100%) thông qua hệ thống tay đòn (2) tác động vào van kim (8) để nâng van kim (8) lên, ép lò xo van (9) lại làm cho van kim (8) mở ziclơ làm đậm (3) cung cấp thêm một lượng nhiên liệu qua ziclơ (3) vào vòi phun chính (4). Xăng từ buồng phao qua zíclơ làm đậm (3) ra vòi phun chính (4) phun vào họng khuếch tán, bổ xung thêm một lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ. Lúc này hệ thống làm đậm làm việc cùng với hệ thống phun chính, lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ tăng lên, động cơ hoạt động phát ra công suất cực đại.
Ưu nhược điểm của hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí
* Ưu điểm: Có kết cấu đơn giản
* Nhược điểm: Thời gian mở van làm đậm chỉ phụ thuộc vị trí của bướm ga mà không phụ thuộc vào số vòng quay của động cơ.
Do ΔPh còn phụ thuộc vào số vòng quay của động cơ nên phải có hệ thống làm đậm theo độ chân không của bướm ga Δ Pg + Δ Ph
Vì vậy người ta thiết kế ra hệ thống làm đậm dẫn động bằng chân không.
Hệ thống làm đậm dẫn động bằng chân không
Nhiệm vụ
Hệ thống làm đậm dẫn động bằng chân không trong Bộ chế hòa khí có nhiệm vụ cung cấp thêm một lượng nhiên liệu vào họng khuếch tán của bộ chế hòa khí khi Bướm ga mở lớn (độ chân không ở sau bướm ga nhỏ), đảm bảo cho động cơ phát ra công suất tối đa.
Sơ đồ cấu tạo
Hệ thống làm đậm dẫn động bằng chân không.
Cấu tạo Hệ thống làm đậm dẫn động bằng cơ khí gồm:
- Zíc lơ chính
- Zíc lơ làm đậm.
- Vòi phun chính
- Họng khuếch tán
- Bướm gió .
- Bướm ga
- Van kim
- Lò xo van
- Phao xăng
- Buồng phao
- Kim 3 cạnh
- Đường ống dẫn chân không
- Lò xo
- Bộ Piston- Xilanh
Nguyên lý làm việc
Khi bướm ga mở nhỏ, chế độ tải nhỏ, độ chân không phía sau bướm ga lớn ( ΔPg lớn). Độ chân không này đủ lớn sẽ hút piston (15) đi lên, ép lò xo (14) lại, đồng thời lò xo (9) đẩy van kim (8) xuống làm cho van kim (8) đóng kín ziclơ làm đậm (3). Hệ thống làm đậm không cung cấp nhiên liệu ⭢ hỗn hợp loãng. Lúc này chỉ có Hệ thống phun chính làm việc. Xăng được hút từ buồng phao qua zíc lơ chính (1), ra đường vòi phun chính (4), phun vào họng khuếch tán rồi hòa trộn với không khí sạch đi vào từ Bầu lọc không khí, tạo thành khí hỗn hợp đi vòa đường ống nạp cung cấp cho động cơ làm việc.
Khi bướm ga mở lớn (hoặc khi toàn tải) độ chân không sau bướm ga nhỏ (Δ Pg nhỏ). Độ chân không này theo đường ống dẫn chân không (13) không đủ lực để hút piston (15) lên. Dưới tác dụng của lực lò xo (14) đẩy piston (15) đi xuống thông qua hệ thống tay đòn làm cho van kim (8) nâng lên, ép lò xo (9) lại và làm mở ziclơ làm đậm(3). Nhiên liệu từ buồng phao đi qua ziclơ làm đậm (3) đi ra vòi phun chính (4) phun vào họng khuếch tán, bổ xung thêm một lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ. Lúc này hệ thống làm đậm làm việc cùng với hệ thống phun chính, lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ tăng lên, động cơ hoạt động phát ra công suất cực đại.
Hư hỏng, nguyên nhân và cách sửa chữa Hệ thống làm đậm
Động cơ chạy yếu, không bốc, không phát ra công suất cực đại
– Hư hỏng: Hệ thống làm đậm làm việc không ổn định hoặc không làm việc.
– Nguyên nhân:
+ Zíc lơ làm đậm (3) bị tắc.
+ Van kim (8) bị kẹt trong zíc lơ (3).
+ Van kim (8) mở quá muộn
+ Đường ống dẫn chân không bị hở.
+ Piston (15) bị kẹt trong xilanh
– Cách sửa chữa:
+ Thông rửa lại zíc lơ làm đậm.
+ Rà lại van kim (8)
+ Điều chỉnh lại van kim.
+ Kiểm tra lại đường ống dẫn chân không.
+ Kiểm tra sự làm việc của cặp piston và xilanh.
Động cơ làm việc tiêu hao nhiều nhiên liệu
– Hư hỏng: Hệ thống làm đậm làm việc quá sớm, cung cấp quá nhiều nhiên liệu.
– Nguyên nhân:
+ Zíc lơ làm đậm (3) bị mòn rộng quá.
+ Van kim (8) mở quá sớm.
+ Đường ống dẫn chân không bị tắc.
+ Piston (15) bị kẹt trong xilanh.
+ Lò xo (14) mất tính đàn hồi.
– Cách sửa chữa:
+ Thay zíclơ làm đậm, hoặc sửa chữa lại.
+ Điều chỉnh lại van kim.
+ Kiểm tra lại đường ống dẫn chân không.
+ Kiểm tra sự làm việc của cặp piston và xilanh
+ Thay lò xo (14).
Trên đây là cấu tạo và nguyên lý làm việc của Hệ thống làm đậm trong bộ chế hòa khí của động cơ xăng và các hư hỏng thường gặp của Hệ thống làm đậm. Rất mong sự đóng góp ý kiến của bạn đọc. Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ trường dạy nghề Thanh Xuân qua website https://truongdaotaonghethanhxuan.edu.vn/ hoặc đến địa chỉ 59 Nguyễn Tuân, Thanh Xuân, Hà Nội, hotline: (024) 35 58 95 95 hoặc 0936 98 90 90.